Dış Ticarette Ödeme Şekilleri ve Bilgileri

1. Peşin Ödeme (Advance Payment / Cash Before Delivery)

İthalatçının, malın sevk edilmesinden önce mal bedelini bankacılık sistemi kanalıyla ihracatçıya peşin olarak transfer ettiği ödeme yöntemidir.

• Özellikleri: İhracatçı açısından sıfır tahsilat riski taşırken, ithalatçı açısından malın gönderilmeme veya şartlara uygun çıkmama riskini barındırır.

• Mevzuat Notu: Peşin döviz transferlerinde gümrük mevzuatı ve Kambiyo Mevzuatı gereğince işlemlerin yasal süreler (DAB / İBKB düzenlemeleri) içerisinde gümrük beyannamesi ile kapatılması zorunludur.

2. Akreditifli Ödeme (Letter of Credit - L/C)

Alıcının (amir) talebi doğrultusunda amir bankanın, akreditifte belirtilen şartlara uygun belgelerin (sevk evrakları, konşimento, fatura vb.) ibraz edilmesi kaydıyla satıcıya (lehdar) ödeme yapmayı yazılı olarak taahhüt ettiği uluslararası bankacılık işlemidir.

• Özellikleri: Hem ithalatçı hem de ihracatçı için en yüksek düzeyde güvence sağlayan yöntemdir. Bankalar malları değil, yalnızca belgelerin akreditif şartlarına tam uyumunu denetler.

• Türleri: Dönülemez (İrrevocable), Teyitli (Confirmed), Vadeli (Deferred Payment) vb. türleri mevcuttur.

3. Vesaik Mukabili Ödeme (Cash Against Documents - CAD)

İhracatçının malları sevk ettikten sonra, malları temsil eden orijinal taşıma ve mülkiyet evraklarını bankası aracılığıyla ithalatçının ülkesindeki muhabir bankaya gönderdiği tahsil yöntemidir.

• Özellikleri: İthalatçı, bankaya mal bedelini ödemeden (veya vadeli işlemlerde poliçeyi kabul etmeden) gümrükten malı çekebilmek için zorunlu olan belgeleri teslim alamaz.

• Gümrük Önemi: Belgelerin banka kanalıyla gelmesi gümrük tescil ve ordino teslim süreçlerinde titiz bir takip gerektirir.

4. Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)

İhracatçının malları ve sevk evraklarını doğrudan ithalatçıya göndermesi, ithalatçının ise malları gümrükten çekip kontrol ettikten sonra (satış sözleşmesinde belirlenen vadede) mal bedelini ödemesi esasına dayanan yöntemdir.

• Özellikleri: İthalatçı için son derece avantajlı ve risksiz; ihracatçı için ise tahsilat güvencesi bakımından en yüksek riski taşıyan ödeme türüdür. Genellikle uzun vadeli güvene dayalı iş ortaklıklarında veya grup şirketleri arasında tercih edilir.

5. Kabul Kredili Ödeme (Acceptance Credit)

Mal bedelinin belirli bir vadede ödenmesini öngören ve bu borcun bir poliçeye (Draft / Bill of Exchange) bağlandığı vadeli finansman yöntemidir.

• Özellikleri: Poliçe sadece alıcı tarafından kabul edilebileceği gibi (Trade Acceptance), bir banka tarafından da kabul edilebilir veya banka aval verebilir (Banker's Acceptance).

• Mevzuat Notu: İthalat işlemlerinde kabul kredili vadeli alımlarda Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) mevzuatı dikkate alınmalıdır.

6. Konsinye Satış (Consignment)

Malların mülkiyetinin ihracatçıda kalması kaydıyla yurt dışındaki alıcıya veya aracıya gönderilmesi ve ancak mallar fiilen üçüncü şahıslara satıldıkça bedelinin ihracatçıya transfer edilmesi yöntemidir. Satılamayan mallar geri iade edilir veya gümrük antrepolarında muhafaza edilir.

7. Özel Takas ve Bağlı Muamele (Barter & Countertrade)

• Özel Takas (Barter): Mal ve/veya hizmet ihracı ile ithalinde tarafların aynı olması kaydıyla, herhangi bir nakit para transferi gerçekleşmeksizin malların bedellerinin kısmen veya tamamen birbiriyle takas edilmesidir.

• Bağlı Muamele: İhraç edilen mal/hizmet bedelinin ithal edilen ürünlerle karşılandığı, ortaya çıkan bakiye farklarının ise döviz transferi yoluyla kapatıldığı çok taraflı anlaşmalardır.